Document Type : Original Article
Authors
1 Assistant Professor of Accounting, Ragheb Isfahani Higher Education Institute, Isfahan, Iran.
2 MSc of Accounting, Ragheb Isfahani Higher Education Institute, Isfahan, Iran.
Abstract
Keywords
Main Subjects
حساسیت جریان نقدی سرمایهگذاری شاخصی برای نشاندادن سطح وابستگی (حساسیت) فعالیتهای سرمایهگذاری به در دسترس بودن منابع داخلی شرکت است و به تعبیر دیگر، اندازۀ این حساسیت نشاندهندۀ توانایی شرکت در دستیابی به منابع تأمین مالی خارجی در هنگام سرمایهگذاری است. حساسیت کوچکتر (بزرگتر) نشاندهندۀ توانایی (ناتوانی) شرکتها برای دریافت تأمین مالی خارجی برای فعالیتهای سرمایهگذاری است (Bushman et al., 2011; Hubbard, 1998; Chen et al., 2017). با توجه به اهمیت سرمایهگذاری برای شرکتها شناسایی عوامل مؤثر بر محدودکردن میزان سرمایهگذاری شرکتها دارای اهمیت است. هو و همکاران نشان دادند گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریانهای نقدی تأثیرگذار است (Hu et al., 2023).
گزارشگری پایداری به افشای اطلاعات مرتبط با عملکرد زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی شرکتها اشاره دارد. هدف آن ارائۀ تصویری شفاف از چگونگی تأثیر فعالیتهای بنگاه بر جامعه، محیطزیست و ذینفعان است. گزارشگری پایداری با افزایش شفافیت و پاسخگویی، هزینههای نمایندگی را کاهش میدهد و موجب میشود مدیران تصمیمهای سرمایهگذاری را بر اساس عملکرد واقعی و جریان نقد داخلی شرکت اتخاذ کنند؛ در نتیجه، سرمایهگذاری شرکتها بیشتر با وضعیت نقدینگی واقعی هماهنگ میشود که ممکن است به صورت افزایش حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی مشاهده شود. بر این أساس، هدف پژوهش بررسی تأثیر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی است.
در رابطه با اهمیت این موضوع، میتوان گفت بررسی تأثیر افشای پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی کمک میکند تا نقش واقعی اطلاعات پایداری در فرایند تصمیمگیری مالی شرکتها روشن شود. نتایج این پژوهش میتواند برای نهادهای ناظر مانند سازمان بورس، بانک مرکزی و وزارت اقتصاد اهمیت داشته باشد؛ زیرا نشان میدهد ارتقای الزامات گزارشگری پایداری ممکن است رفتار نقدینگی و الگوی سرمایهگذاری شرکتها را تغییر دهد. این آگاهی به سیاستگذاران کمک میکند تا چارچوبهای افشای متناسب با شرایط اقتصادی کشور را طراحی کنند که در عین شفافیت، محدودیت مالی شرکتها را تشدید نکنند. همچنین، بر اساس بررسی انجامشده، تا به حال پژوهشی در رابطه با بررسی اثر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی انجام نشده است؛ بنابراین، این پژوهش از نوآوری برخوردار است.
مبانی نظری پژوهش
بحث حساسیت سرمایهگذاری به جریان نقدی یکی از موضوعهایی است که بهتازگی مورد توجه پژوهشگران مالی قرار گرفته است. این ادبیات به طور واضحتر با ادبیات تأمین مالی وسرمایهگذاری مرتبط است. بر اساس پژوهشهای قبلی، بین سرمایهگذاری و جریان نقد عملیاتی ارتباطی مستقیم وجود دارد. آنها شاخصی به نام حساسیت سرمایهگذاری به جریان نقدی را معرفی کردند. این شاخص از طریق اندازهگیری میزان تغییرات در مخارج سرمایهای شرکت بهازای یک واحد تغییر در جریان نقد عملیاتی تعریف میشود. این شاخص بیانگر میزان اتکای یک شرکت بر منابع داخلی است (حاجیان نژاد و حسینی، 1398؛ هاشمی و همکاران، 1396).
در دنیای امروز، چیزی بیش از برتری عملیاتی یا مالی نیاز است تا شرکت را به مزیت رقابتی برساند. عصر حاضر زمانی است که مشتریان و افراد جامعه از شرکتها و سازمانها انتظار دارند که مسئولیتپذیر باشند و در فعالیتها و عملیات خود نسلهای آینده را نیز در نظر بگیرند (Tsang et al., 2021). اهمیتدادن سازمانها به نسلهای آینده در انجام فعالیتهای خود و نیز مصرف منابع گامی مثبت در راستای رسیدن به توسعۀ پایدار و نشانگر پاسخگویی شفاف سازمان به ذینفعان است. یکی از راههای بیان اثرات سازمان میتواند گزارش پایداری باشد. تغییرات سیاسی اخیر فشار بر شرکتها را برای تقویت گزارشهای پایداری خود افزایش داده است. موضوع پایداری از زمانهای دور همواره به عنوان مسألهای اساسی مطرح بوده است (فخاری و همکاران، 1396). افشای پایداری شرکت نقش و سهم بنگاهها در توسعۀ پایدار را در سه حوزۀ اصلی به عنوان پایداری اجتماعی، زیستمحیطی و اقتصادی تضمین میکند؛ از این رو، در عصر تجارت مدرن، افشای پایداری به ویژه در تصمیمگیریهای راهبردی به عنوان مهمترین برنامه در نظر گرفته میشود. افشای پایداری عبارت است از اندازهگیری، اطلاعرسانی و پاسخگویی به ذینفعان در رابطه با عملکرد سازمان در راستای اهداف توسعۀ پایدار. یک چرخۀ گزارشدهی پایداری اثربخش باعث افزایش درک ریسکها و فرصتها، تأکید بر ارتباط عملکرد مالی و غیرمالی، تسهیل فرایندها، کاهش هزینهها و بهبود کارایی، رشد شهرت و وفاداری سازمان میشود (Aziz et al., 2016).
گزارش پایداری شرکت تلاشی برای شفافیت و مسئولیتپذیری در نظر گرفته میشود که میتواند نگرانی شرکت را برای پایداری اندازهگیری کند (Kim et al., 2018). افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی نه فقط عوامل زیستمحیطی و اجتماعی را در نظر میگیرد، بلکه جنبههایی از حاکمیت شرکتی را نیز در بر میگیرد. این شرایط به این دلیل است که مدیران و سهامداران در سراسر جهان درک میکنند حاکمیت شرکتی یک موضوع همراه با تشویق رشد اقتصادی جهانی و رشد قابل ملاحظه است. علاوه بر این، حکمرانی میتواند برای کمک به تصمیمگیری مرتبط با حاکمیت شرکتی نیز استفاده شود. آتان و همکاران سه جنبۀ زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی را تعریف میکنند؛ یعنی جنبههای زیستمحیطی مربوط به حفاظت از طبیعت، تغییرات آبوهوا و اثرات زیستمحیطی ناشی از عملیات تجاری؛ جنبههای اجتماعی مرتبط با موضوعهایی مانند برابری، تنوع در محیط کار، حقوق بشر و مشارکت اجتماعی شرکتها؛ و جنبههای حاکمیتی مربوط به استقلال هیئتمدیره، ساختار مالکیت، حقوق سهامداران اقلیت، رفتار منصفانه با سهامداران و شفافیت اطلاعات شرکت (Atan et al., 2018). شاخصهای ارزیابی فعالیتهای زیستمحیطی و اجتماعی و مکانیسمهای مدیریتی هنوز برای کسبوکارها و سایر ذینفعان حیاتی هستند (Abughniem & Hamdan, 2019).
دیدگاه مبتنی بر منابع استدلال میکند مشارکت اجتماعی یا محیطی اساساً یک تصمیم شرکتی است که به تعهد منابع شرکت نیاز دارد؛ یعنی فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی میتواند بار مالی داشته باشد که منابع شرکت مانند سرمایهگذاری مالی، منابع انسانی و کانالهای ارتباطی را مصرف میکند (Sun & Gunia, 2018; Bhandari & Javakhadze, 2017). از آنجا که منابع شرکتها محدود است، رقابت داخلی و تضاد بین وظایف بخشهای مختلف وجود دارد. شرکتها بهسختی فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی خود را بدون در نظر گرفتن هزینه افزایش میدهند. تعهد منابع به فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی، شرکتها را از کسبوکار اصلی خود منحرف و آنها را در برابر تهدیدات خارجی مانند رقابت آسیبپذیرتر میکند و به افزایش عدم اطمینان منجر میشود (Becchetti et al., 2015). عملکرد ESG به یک شاخص کلیدی برای ارزیابی عملکرد غیرمالی، تعالی مدیریتی و قابلیتهای کاهش ریسک یک شرکت تبدیل شده است؛ بنابراین، شرکتها باید عملکرد ESG خود را به طور جامع بهبود بخشند تا تخصیص منابع را بهینه کنند، شفافیت را افزایش دهند و جذابیت خود را برای سرمایهگذاران تقویت کنند، ضمن اینکه قابلیت توسعۀ پایدار خود را در یک بازار بسیار رقابتی نیز افزایش دهند (Li et al., 2024).
سرمایهگذاری بیش از حد در فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی این نگرانی را در میان مشتریان ایجاد میکند که ممکن است شرکت در مدیریت کسبوکار اصلی خود شکست بخورد که نه فقط بر ثبات جریانهای نقدی تأثیر میگذارد، بلکه ممکن است شرکتهای مسئولیتپذیر اجتماعی را در یک نقطۀ ضعف رقابتی قرار دهد؛ بنابراین، فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی ممکن است منبع تضاد بین ذینفعان مختلف باشد (Krüger, 2015). بر اساس سه رکن (یعنی زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیت)، فعالیتهای راهبردی شرکت، فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی نه فقط اطلاعات بیشتری را به عنوان مبنایی برای تصمیمگیریهای سرمایهگذاری در اختیار سرمایهگذاران قرار میدهد، بلکه مفهوم سرمایهگذاری بلندمدت و سرمایهگذاری ارزشی را پرورش میدهد. به طور کلی، فعالیت های زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی به دلیل نیاز به نقدینگی به حساسیت سرمایهگذاری نسبت به وجه نقد داخلی منجر میشود (Hu et al., 2023). بنابراین، فرضیۀ پژوهش به شرح زیر مطرح میشود:
فرضیه: گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیری مثبت و معنادار دارد.
روششناسی پژوهش
پژوهش حاضر از لحاظ طبقهبندی بر مبنای هدف، از نوع پژوهشهای کاربردی و از لحاظ طبقهبندی برحسب روش، توصیفی محسوب میشود. همچنین، این پژوهش از نوع پژوهشهای تجربی در حوزۀ پژوهشهای حسابداری است.
جامعۀ آماری این پژوهش کلیۀ شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران هستند. قلمرو زمانی این پژوهش بین سالهای 1390 الی 1402 است. نمونۀ آماری این پژوهش شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران هستند که حاوی مشخصات زیر بودهاند:
1- به منظور قابل مقایسه بودن اطلاعات، سال مالی شرکت منتهی به پایان اسفندماه باشد.
2- طی بازۀ زمانی پژوهش، سال مالی خود را تغییر نداده باشد.
3- کلیۀ دادههای مورد نیاز پژوهش برای شرکتهای تحت بررسی موجود و در دسترس باشد.
4- جزو شرکتهای واسطهگری مالی (بانکها، سرمایهگذاری و لیزینگ) نباشد.
با در نظر گرفتن محدودیتهای بالا، 120 شرکت به عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. به منظور دستهبندی و مدیریت دادهها، از نرمافزار مایکروسافت اکسل و به منظور آزمون فرضیهها، از نرمافزار ایویوز 13 استفاده شد.
متغیرهای این پژوهش شامل وابسته، مستقل و کنترلی هستند که به شرح زیر اندازهگیری میشوند.
متغیر وابسته
متغیر وابستۀ این پژوهش حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی است. برای اندازهگیری حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی بر اساس پژوهش هو و همکاران (Hu et al., 2023) از رابطۀ رگرسیونی به شرح رابطۀ (1) استفاده شده است:
رابطۀ (1) Invi,t =β0 + β1CFi,t + εi,t
که در رابطۀ بالا:
Inv: نسبت رشد اموال، ماشینآلات و تجهیزات به ارزش دفتری کل داراییها.
CF: نسبت جریان نقد عملیاتی به ارزش دفتری کل داراییها.
ضریب β1 حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی را نشان میدهد.
متغیر مستقل
متغیر مستقل این پژوهش گزارشگری پایداری است که برای اندازهگیری آن از معیار افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی شرکتی استفاده شده است. در این پژوهش، برای اندازهگیری عملکرد زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی از الگوی وزنی اسماعیلی کیا و فتحی نیا (1404) استفاده شده است؛ به این صورت که بر اساس چکلیست پژوهش یادشده، گزارشهای هیئتمدیره بهدقت مورد تحلیل محتوا قرار گرفتهاند و در صورت وجود هر شاخص برای آن، امتیاز یک و در غیر این صورت، امتیاز صفر در نظر گرفته میشود. الگوی وزنی استفادهشده در این پژوهش به شرح رابطۀ (2) است:
رابطۀ (2)
ESG
نمایانگر نمرۀ میزان افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی؛ E نمایانگر نمرۀ بُعد زیستمحیطی، S نمایانگر نمرۀ بُعد اجتماعی و G نمایانگر نمرۀ بُعد حاکمیتی است. شاخصهای مربوط به ابعاد افشا زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی به شرح نگارۀ (1) است:
نگارۀ (1): شاخصهای ابعاد زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی
Table 1: Indicators of environmental, social and governance dimensions
|
بُعد زیستمحیطی |
بُعد اجتماعی |
بُعد حاکمیتی |
|
آلایندگی و آلودگی، ضایعات انرژی، بهرهوری، آب تنوع زیستمحیطی تغییر آبوهوا ارزیابی ریسک محیطی مسائل خدمات و زنجیرۀ تأمین آموزش محیطی سیستم مدیریت محیطی شفافسازی محیطی |
سلامت و امنیت و بهرهوری حقوق نیروی کار ادراک اجتماعی ذینفعان سلامت تولید عدم تبعیض و شمول اجتماعی مسائل اجتماعی مشتریان و زنجیرۀ تأمین رعایت اصول حقوق بشر توسعۀ اجتماعی و بشردوستی سرمایهگذاری مسئولیت اجتماعی حفظ نام تجاری و رفتار ضد رقابت یادگیری و آموزش اجتماعی شفافسازی اجتماعی |
رعایت حقوق سهامداران کمیتهها مدیریت ریسک جبران عملکرد اخلاق و اصول رفتاری شفافسازی راهبری انطباق با قوانین ترکیب هیئتمدیره مدیریت ریسک سرمایهگذاری
|
متغیرهای کنترلی
بر اساس پژوهش هو و همکاران (Hu et al., 2023) از متغیرهای کنترلی به شرح زیر استفاده شده است:
اندازۀ شرکت (Size): لگاریتم طبیعی ارزش دفتری کل داراییها
سودآوری (Roa): نسبت سود خالص به ارزش دفتری کل داراییها
اهرم مالی (LEV): برابر است با نسبت کل بدهیها به کل داراییها
سن شرکت (Age): تفاوت سال ورد به بورس شرکت با سال تحت بررسی
استقلال اعضای هیئتمدیره (BInd): نسبت اعضای غیرموظف هیئتمدیره به کل اعضای هیئتمدیره
برای آزمون فرضیۀ پژوهش، با واردکردن متغیرهای مستقل و کنترلی به رابطۀ (1)، رابطۀ رگرسیونی به شرح رابطۀ (3) بسط داده شده است. برای تأیید آزمون فرضیۀ پژوهش، انتظار میرود ضریب β3 مثبت و معنادار باشد.
رابطۀ (3)
Invi,t=β0 + β1CFi,t + β2ESGi,t + β3CFi,t*ESGi,t + β4Sizei,t + β5Roai,t + β6Levi,t+ β7Agei,t+ β8Bindi,t+ ɛi,t
یافتههای پژوهش
نگارۀ (2) آمار توصیفی متغیرهای پژوهش نشان میدهد.
نگارۀ (2): آمار توصیفی
Table 2: Descriptive statistics
|
نام متغیر |
نماد |
میانگین |
میانه |
حداکثر |
حداقل |
انحراف معیار |
چولگی |
کشیدگی |
|
سرمایهگذاری |
Inv |
237/0 |
214/0 |
683/0 |
006/0 |
209/0 |
263/0 |
520/4 |
|
جریان نقد عملیاتی |
Cfo |
189/0 |
107/0 |
738/0 |
604/0- |
367/1 |
147/13 |
509/19 |
|
افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی |
ESG |
440/4 |
274/4 |
306/10 |
663/0 |
809/1 |
441/0 |
738/2 |
|
استقلال هیئتمدیره |
Ind |
659/0 |
600/0 |
000/1 |
200/0 |
186/0 |
175/0- |
880/2 |
|
اندازۀ شرکت |
Sizs |
044/15 |
740/14 |
235/22 |
352/10 |
811/1 |
658/0 |
612/3 |
|
سودآوری |
Roa |
161/0 |
128/0 |
764/0 |
623/0- |
167/0 |
375/0 |
913/3 |
|
اهرم مالی |
Lev |
540/0 |
537/0 |
077/2 |
017/0 |
232/0 |
735/0 |
333/6 |
|
سن شرکت |
Age |
828/2 |
890/2 |
891/3 |
000/0 |
502/0 |
640/1- |
640/8 |
با نگاهی به جدول توصیفی متغیرهای پژوهش، میتوان دریافت میانگین و میانۀ متغیرهای موجود فاصلة عمدهای با هم ندارند. در رابطه با میـزان گزارشـگری زیستمحیطی، اجتمـاعی و حاکمیتی به عنوان متغیر میانگین، میانگین 440/4 است که نشان میدهد شرکتهای تحت بررسی به طور متوسـط 440/4 معیـار از شاخصهای گزارشگری زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی را داشتهاند. در رابطه با استقلال هیئتمدیره، میانگین 659/0 به دست آمده است که نشان میدهد در شرکتهای تحت بررسی، به طـور متوسـط 65 درصد از اعضای هیئتمدیره غیرموظف بودهاند. میانگین اهرم مالی برابر 540/0 است که نشان میدهد در شرکتهای نمونه، به طور میانگین، حدود 54 درصد از دارایی شرکتهای نمونه از محل بدهی و از محل استقراض تأمین شده است.
آمار استنباطی
برای آزمون فرضیهها، از دادههای ترکیبی استفاده شـده اسـت. بـر اسـاس نتـایج آزمـون F لیمـر و هاسـمن، الگوی رگرسیونی با استفاده از روش تابلویی با اثرهای ثابت تخمین زده شده است. نتایج آزمون LR با استفاده از نـرمافـزار ایویـوز نسخة 12، برای بررسی همسانی واریانس، بیانگر وجود ناهمسانی واریانس در الگو است. نتایج آزمون دوربین واتسون نشاندهندة عدم وجـود خـودهمبسـتگی اسـت. بـرای کـاهش تـأثیر ناهمسـانی واریـانس، از روش حداقل مربعات تعمیمیافته استفاده شد. نتایج آزمون عامل تورم واریانس (VIF) برای بررسی همخطی نشان داد مقدار VIF برای همۀ متغیرهای پژوهش کمتر از 10 است که عدم وجود همخطیبودن متغیرهای توضیحی را تأیید میکند.
نتایج آزمون فرضیۀ پژوهش
در فرضیة پژوهش، تأثیر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی بررسی شـده اسـت. بـرای آزمـون فرضـیۀ پژوهش، از رابطۀ (3) استفاده شده که نتایج تخمین آن به شرح نگارۀ (3) است.
نگارۀ (3): نتایج حاصل از آزمون فرضیۀ پژوهش
Table (3): The results of the research hypotheses test
|
Invi,t=β0 + β1CFi,t + β2ESGi,t + β3CFi,t*ESGi,t + β4Sizei,t + β5Roai,t + β6Levi,t+ β7Agei,t+ β8Bindi,t+ ɛi,t |
|||||
|
نام متغیر |
ضریب |
خطای استاندارد |
آمارۀ t |
سطح معناداری |
VIF |
|
عرض از مبدأ |
1183/0- |
0526/0 |
2471/2- |
0442/0 |
- |
|
CF |
0014/0 |
0004/0 |
2772/3 |
0066/0 |
66/2 |
|
ESG |
0082/0 |
0034/0 |
359/2 |
0361/0 |
20/1 |
|
CF*ESG |
0003/0 |
0001/0 |
5918/3 |
0037/0 |
48/2 |
|
Size |
0328/0 |
0041/0 |
8352/7 |
0000/0 |
26/1 |
|
Roa |
5485/0 |
0315/0 |
4094/14 |
0000/0 |
84/1 |
|
Lev |
0167/0 |
0135/0 |
239/1 |
2390/0 |
82/1 |
|
Age |
0786/0- |
0164/0 |
7796/4- |
0004/0 |
03/1 |
|
Bind |
0345/0 |
0137/0 |
5087/2 |
0275/0 |
11/1 |
|
آمارۀ F فیشر |
احتمال آمارۀ F فیشر |
ضریب تعیین |
ضریب تعیین تعدیلشده |
||
|
(37/93) |
(0000/0) |
(6922/0) |
(6826/0) |
||
|
آمار LR |
احتمال آمارۀ LR |
مقدار آمارۀ دوربین واتسون |
|||
|
(72/995) |
(0000/0) |
(771/1) |
|||
طبق نگارۀ (3)، سطح معناداری آمارۀ F کمتر از سطح خطای 5 درصد و بیانگر معناداری کل رگرسیون است. ضریب تعیین تعدیلشده برابر 68/0 است که نشان میدهد تقریباً 68 درصد از متغیر وابسته توسط متغیرهای رگرسیون توضیح داده شده است. طبق فرضیۀ پژوهش، گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیر مثبت دارد. ضریب برآوردشدۀβ3 0003/0 و مثبت است و احتمال آمارۀ t برای این ضریب برابر 0037/0 و کمتر از خطای 5 درصد است که نشان میدهد در سطح اطمینان 95 درصد معنادار است. بنابراین، گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیر مثبت دارد؛ در نتیجه، فرضیۀ این پژوهش رد نمیشود.
بحث و نتیجهگیری
حساسیت جریان نقد سرمایهگذاری نشاندهندۀ میزان وابستگی شرکت به منابع مالی داخلی است. شرکتهایی با نقصهای بیشتر در بازار سرمایه حساسیت بیشتری به جریان نقد داخلی دارند. هرچه حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد بیشتر باشد، شرکت در تأمین مالی پروژههای سرمایهگذاری خود محدودتر است و توان دسترسی به منابع مالی خارجی را ندارد. از طرفی، افشای اطلاعات گزارشگری پایداری ممکن است موجب افزایش اعتماد سرمایهگذاران و کاهش هزینۀ سرمایۀ خارجی شود. با این حال، در کوتاهمدت، ممکن است هزینههای افشا و الزامات انطباق باعث افزایش اتکا به منابع داخلی شود؛ بنابراین، گزارشگری پایداری میتواند حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی را افزایش دهد، زیرا مدیران برای حفظ تعهدات پایداری، تمایل بیشتری به استفاده از منابع نقدی داخلی دارند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی است.
نتایج پژوهش نشان داد گزارشگری پایداری (فعالیت زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی) بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیر مثبت دارد. گزارشگری پایداری موجب افزایش شفافیت، پاسخگویی و اعتبار شرکت در برابر ذینفعان میشود؛ در نتیجه، مدیران در تصمیمگیریهای سرمایهگذاری، به منابع واقعی داخلی شرکت و فرصتهای واقعی رشد توجه بیشتری نشان میدهند. به بیان دیگر، ارتباط قویتر میان جریان نقدی و سرمایهگذاری ممکن است نشانگر تصمیمگیری مبتنی بر عملکرد واقعی شرکت و نه بر اساس منابع تأمین مالی خارجی باشد. از سوی دیگر، ممکن است گزارشگری پایداری موجب افزایش هزینههای افشا، الزامات انطباق و شفافیت بیشتر شود که در کوتاهمدت، دسترسی شرکت به منابع مالی خارجی را کاهش میدهد؛ در نتیجه، شرکتها بیشتر به جریان نقدی داخلی متکی میشوند و حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد افزایش مییابد. این یافتهها با پژوهش هو و همکاران (Hu et al., 2023) همخوانی دارد.
بر اساس یافتههای این پژوهش، به مدیران شرکت پیشنهاد میشود از آنجا که گزارشگری پایداری ممکن است هزینهبر باشد، توصیه میشود مدیران میان میزان افشا و توان نقدینگی شرکت توازن برقرار کنند تا اجرای الزامات پایداری موجب محدودیت مالی نشود. به مراجع قانونگذار پیشنهاد میشود با راهاندازی ابزارهایی مانند اوراق قرضۀ سبز یا صندوقهای سرمایهگذاری مسئولانۀ اجتماعی، دسترسی شرکتها به منابع مالی خارجی را افزایش و وابستگی آنها به جریان نقد داخلی را کاهش دهند. همچنین، نهادهای ناظر (مانند سازمان بورس یا بانک مرکزی) باید چارچوبی متناسب با شرایط اقتصادی کشور طراحی کنند تا هزینههای افشا کاهش یابد و شرکتها بتوانند بدون آسیب به نقدینگی داخلی، گزارشدهی پایداری را اجرا کنند. همچنین، به پژوهشگران آتی پیشنهاد میشود اثر عواملی مانند اندازۀ شرکت، مالکیت نهادی، کیفیت حاکمیت شرکتی یا قدرت مدیرعامل بر رابطۀ بین گزارشگری پایداری و حساسیت سرمایهگذاری را بررسی کنند.
)