بررسی عوامل مؤثر بر رفتارهای غیراخلاقی سازمان‌یار حسابداران: تئوری مبادله اجتماعی و تئوری شناخت اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار حسابداری، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران

2 استادیار حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

10.22108/far.2024.140298.2029

چکیده

اغلب سازمان‌ها شاهد وقوع رفتارهای غیراخلاقی هستند؛ اما اغلب شکل خاصی از رفتارهای غیراخلاقی مورد غفلت قرار گرفته است. این نوع از رفتارهای غیراخلاقی که با هدف کمک و نفع رساندن به سازمان و اعضای آن صورت می‌گیرند، به عنوان رفتارهای غیراخلاقی سازمان‌یار شناخته می‌شوند. هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل مؤثر بر انجام رفتارهای غیراخلاقی سازمان‌یار توسط حسابداران است. در این پژوهش از تئوری مبادله اجتماعی به منظور تبیین جنبه سازمان‌یار این نوع رفتارها و از تئوری شناخت اجتماعی برای تبیین جنبه غیراخلاقی آنها استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش را مدیران مالی و حسابداران شرکت‌های تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تشکیل می‌دهند. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه استاندارد از 181 نفر از مدیران مالی و حسابداران در سال 1402 جمع‌آوری شده است و از مدل‌سازی معادلات ساختاری برای تجزیه و تحلیل داده‌‌ها استفاده گردیده است. نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها حاکی از آن است که سازه‌ عدالت سازمانی ادراک شده تأثیر مثبت و معناداری بر سازه‌های تبادل اجتماعی مثبت و هویت سازمانی دارد. افزون بر این سازه‌های تبادل اجتماعی مثبت و هویت سازمانی دارای تأثیر مثبت و معناداری بر رفتارهای غیراخلاقی سازمان‌یار هستند، اگرچه در این پژوهش شواهدی از اثر تعدیلی سازه‌های اعتقاد به عمل متقابل مثبت و هویت اخلاقی در رابطه بین سازه‌های تبادل اجتماعی مثبت و هویت سازمانی با رفتارهای غیراخلاقی سازمان‌یار یافت نشد. نتایج این پژوهش بیانگر این است که استفاده هم‌زمان از تئوری‎‌های مبادله اجتماعی و شناخت اجتماعی می‌تواند چارچوب مناسبی برای تبیین رفتارهای غیراخلاقی سازمان‌یار حسابداران فراهم آورد

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating Factors Affecting the Unethical Pro-organizational Behaviors of Accountants: Social Exchange Theory and Social Cognition Theory

نویسندگان [English]

  • Fahime Ebrahimi 1
  • Amin Rostami 2
1 Assistant Professor of Accounting, Jahrom University, Jahrom, Iran
2 Assistant Professor of Accounting, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Most organizations witness the occurrence of unethical behaviors; But often a certain form of unethical behavior is neglected. This type of unethical behavior, that is done with the purpose of helping and benefiting the organization and its members, is known as unethical pro-organizational behaviors. The purpose of this research is to investigate the factors affecting unethical pro-organizational behaviors by accountants. In this research, social exchange theory has been used to explain the pro-organizational aspect of these types of behaviors and social cognition theory has been used to explain their unethical aspect. The statistical population of this research is made up of chief financial officers and accountants of manufacturing companies listed on The Tehran Stock Exchange. The required data was collected through standard questionnaires from 181 chief financial officers and accountants in 2023 and structural equation modeling was used for data analysis. The results indicate that the construct of perceived organizational justice has a positive and significant effect on the constructs of positive social exchange and organizational identity. In addition, positive social exchange and organizational identity constructs have positive and significant effects on unethical pro-organizational behaviors, although, no evidence of the moderating effects of positive reciprocity beliefs and moral identity constructs was found in the relationship between positive social exchange and organizational identity with the unethical pro-organizational behaviors. The results of this research show that the simultaneous use of social exchange theory and social cognition theory can provide a suitable framework for explaining the unethical pro-organizational behaviors of accountants

کلیدواژه‌ها [English]

  • Unethical pro-organizational behaviors
  • Social exchange theory
  • Social cognition theory

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 اسفند 1402
  • تاریخ دریافت: 13 دی 1402
  • تاریخ بازنگری: 08 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش: 20 اسفند 1402