نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، مؤسسۀ آموزش عالی غیرانتفاعی راغب اصفهانی، اصفهان، ایران
2 کارشناس ارشد حسابداری، گروه حسابداری، مؤسسۀ آموزش عالی غیرانتفاعی راغب اصفهانی، اصفهان، ایران
چکیده
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
One of the topics well addressed in the theoretical foundations of financial economics is the sensitivity of investment costs to cash flow. A company’s reliance on internal resources is determined by its investment sensitivity to its cash flow. This research investigates the impact of sustainability reporting on the sensitivity of investment to internal cash flow. The hypotheses of this study were tested using a sample of 120 companies listed on the Tehran Stock Exchange from 2011 to 2025, employing multivariate regression models and panel data analysis. This study is applied in terms of purpose and falls within the scope of descriptive-correlational research in terms of hypothesis inference. The findings from estimating the research model indicate that sustainability reporting positively affects the sensitivity of investment to internal cash flow. Due to its disclosure requirements in environmental, social, and governance areas (ESG), it necessitates liquidity. This reduction in liquidity intensifies the sensitivity of investment to internal cash flow.
Introduction
In the early decades, neoclassical economists argued that the social goal of corporations was to maximize shareholder wealth. Environmental and social responsibility can become a source of capability that can lead to a competitive advantage. Recent studies, focusing on the concept of Environmental, Social, and Governance (ESG), which pays more attention to business activities and strategic development, have had a broad view of corporate environmental and social responsibilities. Good economic, social, environmental, and corporate governance performance helps companies achieve sustainable business. Sustainable business occurs when companies do not sacrifice any natural and environmental resources to meet future needs. Business sustainability can be improved by achieving environmental, social, and governance aspects. Environmental, social, and governance aspects refer to the achievement of companies to improve social and environmental responsibility based on business ethics and effective governance implementation. Existing studies based on stakeholder theory have shown that ESG increases corporate liquidity by reducing information asymmetry and reducing agency conflicts. This increase in liquidity reduces the sensitivity of investment to internal cash flows. The World Commission on Environment and Development defines sustainable development as: “Progress and development that meets the needs of the present generation without compromising the right and ability of future generations to meet their needs from the environment and natural resources. This definition expresses the following three key points: Emphasis is placed on the fairness of ownership rights between generations. Establishing a forward-looking perspective reveals the role of long-term goals in collective and joint efforts over a wide period. It shapes the desirability and aspirations of ownership rights between generations. It expresses basic concepts from the category of sustainability in the form of the relationship between economic, environmental, and social conditions. Also, the World Business Council for Sustainable Development states:
“Sustainable development is a simultaneous activity for economic prosperity, environmental quality, and social justice.”
According to this definition, it can be inferred that the operational and strategic activities of a for-profit unit should consider environmental, economic, and social effects and also take action to meet the needs of stakeholders, especially shareholders, and their sustainability-based decision-making. Developing a strategy around sustainability requires the design and deployment of effective assessments of information systems related to social, environmental, and economic activities. In the following sections, the basics and background of the research, hypotheses, method, and findings will be presented. Finally, the discussion and conclusion will be discussed.
Methodology
To attain the mentioned purpose, a sample consisting of 120 companies was selected by a systematic elimination method from the companies listed on the Tehran stock exchange from 2011 to 2025. To estimate research hypotheses, weighted least squares and panel methods were used. The research hypothesis is as follows:
Sustainability reporting has a positive and significant effect on investment sensitivity to internal cash flow.
Findings
The results of the estimation of the research model indicate that sustainability reporting hurts the sensitivity of investment to internal cash flow.
Conclusion
Sustainability reporting needs liquidity due to environmental, social, and governance disclosures. This decrease in liquidity increases the sensitivity of investment to domestic cash flow. Investment is a crucial tool for economic and social development. Increased investment reduces floating liquidity and inflation and increases the wealth of investors. Companies need to pay special attention to financing their investments. Investment cash flow sensitivity indicates the extent to which a company relies on internal financial resources. Companies with more imperfections in the capital market are more sensitive to internal cash flow. A company’s sustainability report is considered an effort toward transparency and accountability, which can measure the company’s concern for sustainability.
کلیدواژهها [English]
حساسیت جریان نقدی سرمایهگذاری شاخصی برای نشاندادن سطح وابستگی (حساسیت) فعالیتهای سرمایهگذاری به در دسترس بودن منابع داخلی شرکت است و به تعبیر دیگر، اندازۀ این حساسیت نشاندهندۀ توانایی شرکت در دستیابی به منابع تأمین مالی خارجی در هنگام سرمایهگذاری است. حساسیت کوچکتر (بزرگتر) نشاندهندۀ توانایی (ناتوانی) شرکتها برای دریافت تأمین مالی خارجی برای فعالیتهای سرمایهگذاری است (Bushman et al., 2011; Hubbard, 1998; Chen et al., 2017). با توجه به اهمیت سرمایهگذاری برای شرکتها شناسایی عوامل مؤثر بر محدودکردن میزان سرمایهگذاری شرکتها دارای اهمیت است. هو و همکاران نشان دادند گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریانهای نقدی تأثیرگذار است (Hu et al., 2023).
گزارشگری پایداری به افشای اطلاعات مرتبط با عملکرد زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی شرکتها اشاره دارد. هدف آن ارائۀ تصویری شفاف از چگونگی تأثیر فعالیتهای بنگاه بر جامعه، محیطزیست و ذینفعان است. گزارشگری پایداری با افزایش شفافیت و پاسخگویی، هزینههای نمایندگی را کاهش میدهد و موجب میشود مدیران تصمیمهای سرمایهگذاری را بر اساس عملکرد واقعی و جریان نقد داخلی شرکت اتخاذ کنند؛ در نتیجه، سرمایهگذاری شرکتها بیشتر با وضعیت نقدینگی واقعی هماهنگ میشود که ممکن است به صورت افزایش حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی مشاهده شود. بر این أساس، هدف پژوهش بررسی تأثیر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی است.
در رابطه با اهمیت این موضوع، میتوان گفت بررسی تأثیر افشای پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی کمک میکند تا نقش واقعی اطلاعات پایداری در فرایند تصمیمگیری مالی شرکتها روشن شود. نتایج این پژوهش میتواند برای نهادهای ناظر مانند سازمان بورس، بانک مرکزی و وزارت اقتصاد اهمیت داشته باشد؛ زیرا نشان میدهد ارتقای الزامات گزارشگری پایداری ممکن است رفتار نقدینگی و الگوی سرمایهگذاری شرکتها را تغییر دهد. این آگاهی به سیاستگذاران کمک میکند تا چارچوبهای افشای متناسب با شرایط اقتصادی کشور را طراحی کنند که در عین شفافیت، محدودیت مالی شرکتها را تشدید نکنند. همچنین، بر اساس بررسی انجامشده، تا به حال پژوهشی در رابطه با بررسی اثر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی انجام نشده است؛ بنابراین، این پژوهش از نوآوری برخوردار است.
مبانی نظری پژوهش
بحث حساسیت سرمایهگذاری به جریان نقدی یکی از موضوعهایی است که بهتازگی مورد توجه پژوهشگران مالی قرار گرفته است. این ادبیات به طور واضحتر با ادبیات تأمین مالی وسرمایهگذاری مرتبط است. بر اساس پژوهشهای قبلی، بین سرمایهگذاری و جریان نقد عملیاتی ارتباطی مستقیم وجود دارد. آنها شاخصی به نام حساسیت سرمایهگذاری به جریان نقدی را معرفی کردند. این شاخص از طریق اندازهگیری میزان تغییرات در مخارج سرمایهای شرکت بهازای یک واحد تغییر در جریان نقد عملیاتی تعریف میشود. این شاخص بیانگر میزان اتکای یک شرکت بر منابع داخلی است (حاجیان نژاد و حسینی، 1398؛ هاشمی و همکاران، 1396).
در دنیای امروز، چیزی بیش از برتری عملیاتی یا مالی نیاز است تا شرکت را به مزیت رقابتی برساند. عصر حاضر زمانی است که مشتریان و افراد جامعه از شرکتها و سازمانها انتظار دارند که مسئولیتپذیر باشند و در فعالیتها و عملیات خود نسلهای آینده را نیز در نظر بگیرند (Tsang et al., 2021). اهمیتدادن سازمانها به نسلهای آینده در انجام فعالیتهای خود و نیز مصرف منابع گامی مثبت در راستای رسیدن به توسعۀ پایدار و نشانگر پاسخگویی شفاف سازمان به ذینفعان است. یکی از راههای بیان اثرات سازمان میتواند گزارش پایداری باشد. تغییرات سیاسی اخیر فشار بر شرکتها را برای تقویت گزارشهای پایداری خود افزایش داده است. موضوع پایداری از زمانهای دور همواره به عنوان مسألهای اساسی مطرح بوده است (فخاری و همکاران، 1396). افشای پایداری شرکت نقش و سهم بنگاهها در توسعۀ پایدار را در سه حوزۀ اصلی به عنوان پایداری اجتماعی، زیستمحیطی و اقتصادی تضمین میکند؛ از این رو، در عصر تجارت مدرن، افشای پایداری به ویژه در تصمیمگیریهای راهبردی به عنوان مهمترین برنامه در نظر گرفته میشود. افشای پایداری عبارت است از اندازهگیری، اطلاعرسانی و پاسخگویی به ذینفعان در رابطه با عملکرد سازمان در راستای اهداف توسعۀ پایدار. یک چرخۀ گزارشدهی پایداری اثربخش باعث افزایش درک ریسکها و فرصتها، تأکید بر ارتباط عملکرد مالی و غیرمالی، تسهیل فرایندها، کاهش هزینهها و بهبود کارایی، رشد شهرت و وفاداری سازمان میشود (Aziz et al., 2016).
گزارش پایداری شرکت تلاشی برای شفافیت و مسئولیتپذیری در نظر گرفته میشود که میتواند نگرانی شرکت را برای پایداری اندازهگیری کند (Kim et al., 2018). افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی نه فقط عوامل زیستمحیطی و اجتماعی را در نظر میگیرد، بلکه جنبههایی از حاکمیت شرکتی را نیز در بر میگیرد. این شرایط به این دلیل است که مدیران و سهامداران در سراسر جهان درک میکنند حاکمیت شرکتی یک موضوع همراه با تشویق رشد اقتصادی جهانی و رشد قابل ملاحظه است. علاوه بر این، حکمرانی میتواند برای کمک به تصمیمگیری مرتبط با حاکمیت شرکتی نیز استفاده شود. آتان و همکاران سه جنبۀ زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی را تعریف میکنند؛ یعنی جنبههای زیستمحیطی مربوط به حفاظت از طبیعت، تغییرات آبوهوا و اثرات زیستمحیطی ناشی از عملیات تجاری؛ جنبههای اجتماعی مرتبط با موضوعهایی مانند برابری، تنوع در محیط کار، حقوق بشر و مشارکت اجتماعی شرکتها؛ و جنبههای حاکمیتی مربوط به استقلال هیئتمدیره، ساختار مالکیت، حقوق سهامداران اقلیت، رفتار منصفانه با سهامداران و شفافیت اطلاعات شرکت (Atan et al., 2018). شاخصهای ارزیابی فعالیتهای زیستمحیطی و اجتماعی و مکانیسمهای مدیریتی هنوز برای کسبوکارها و سایر ذینفعان حیاتی هستند (Abughniem & Hamdan, 2019).
دیدگاه مبتنی بر منابع استدلال میکند مشارکت اجتماعی یا محیطی اساساً یک تصمیم شرکتی است که به تعهد منابع شرکت نیاز دارد؛ یعنی فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی میتواند بار مالی داشته باشد که منابع شرکت مانند سرمایهگذاری مالی، منابع انسانی و کانالهای ارتباطی را مصرف میکند (Sun & Gunia, 2018; Bhandari & Javakhadze, 2017). از آنجا که منابع شرکتها محدود است، رقابت داخلی و تضاد بین وظایف بخشهای مختلف وجود دارد. شرکتها بهسختی فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی خود را بدون در نظر گرفتن هزینه افزایش میدهند. تعهد منابع به فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی، شرکتها را از کسبوکار اصلی خود منحرف و آنها را در برابر تهدیدات خارجی مانند رقابت آسیبپذیرتر میکند و به افزایش عدم اطمینان منجر میشود (Becchetti et al., 2015). عملکرد ESG به یک شاخص کلیدی برای ارزیابی عملکرد غیرمالی، تعالی مدیریتی و قابلیتهای کاهش ریسک یک شرکت تبدیل شده است؛ بنابراین، شرکتها باید عملکرد ESG خود را به طور جامع بهبود بخشند تا تخصیص منابع را بهینه کنند، شفافیت را افزایش دهند و جذابیت خود را برای سرمایهگذاران تقویت کنند، ضمن اینکه قابلیت توسعۀ پایدار خود را در یک بازار بسیار رقابتی نیز افزایش دهند (Li et al., 2024).
سرمایهگذاری بیش از حد در فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی این نگرانی را در میان مشتریان ایجاد میکند که ممکن است شرکت در مدیریت کسبوکار اصلی خود شکست بخورد که نه فقط بر ثبات جریانهای نقدی تأثیر میگذارد، بلکه ممکن است شرکتهای مسئولیتپذیر اجتماعی را در یک نقطۀ ضعف رقابتی قرار دهد؛ بنابراین، فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی ممکن است منبع تضاد بین ذینفعان مختلف باشد (Krüger, 2015). بر اساس سه رکن (یعنی زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیت)، فعالیتهای راهبردی شرکت، فعالیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی نه فقط اطلاعات بیشتری را به عنوان مبنایی برای تصمیمگیریهای سرمایهگذاری در اختیار سرمایهگذاران قرار میدهد، بلکه مفهوم سرمایهگذاری بلندمدت و سرمایهگذاری ارزشی را پرورش میدهد. به طور کلی، فعالیت های زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی به دلیل نیاز به نقدینگی به حساسیت سرمایهگذاری نسبت به وجه نقد داخلی منجر میشود (Hu et al., 2023). بنابراین، فرضیۀ پژوهش به شرح زیر مطرح میشود:
فرضیه: گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیری مثبت و معنادار دارد.
روششناسی پژوهش
پژوهش حاضر از لحاظ طبقهبندی بر مبنای هدف، از نوع پژوهشهای کاربردی و از لحاظ طبقهبندی برحسب روش، توصیفی محسوب میشود. همچنین، این پژوهش از نوع پژوهشهای تجربی در حوزۀ پژوهشهای حسابداری است.
جامعۀ آماری این پژوهش کلیۀ شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران هستند. قلمرو زمانی این پژوهش بین سالهای 1390 الی 1402 است. نمونۀ آماری این پژوهش شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران هستند که حاوی مشخصات زیر بودهاند:
1- به منظور قابل مقایسه بودن اطلاعات، سال مالی شرکت منتهی به پایان اسفندماه باشد.
2- طی بازۀ زمانی پژوهش، سال مالی خود را تغییر نداده باشد.
3- کلیۀ دادههای مورد نیاز پژوهش برای شرکتهای تحت بررسی موجود و در دسترس باشد.
4- جزو شرکتهای واسطهگری مالی (بانکها، سرمایهگذاری و لیزینگ) نباشد.
با در نظر گرفتن محدودیتهای بالا، 120 شرکت به عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. به منظور دستهبندی و مدیریت دادهها، از نرمافزار مایکروسافت اکسل و به منظور آزمون فرضیهها، از نرمافزار ایویوز 13 استفاده شد.
متغیرهای این پژوهش شامل وابسته، مستقل و کنترلی هستند که به شرح زیر اندازهگیری میشوند.
متغیر وابسته
متغیر وابستۀ این پژوهش حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی است. برای اندازهگیری حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی بر اساس پژوهش هو و همکاران (Hu et al., 2023) از رابطۀ رگرسیونی به شرح رابطۀ (1) استفاده شده است:
رابطۀ (1) Invi,t =β0 + β1CFi,t + εi,t
که در رابطۀ بالا:
Inv: نسبت رشد اموال، ماشینآلات و تجهیزات به ارزش دفتری کل داراییها.
CF: نسبت جریان نقد عملیاتی به ارزش دفتری کل داراییها.
ضریب β1 حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی را نشان میدهد.
متغیر مستقل
متغیر مستقل این پژوهش گزارشگری پایداری است که برای اندازهگیری آن از معیار افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی شرکتی استفاده شده است. در این پژوهش، برای اندازهگیری عملکرد زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی از الگوی وزنی اسماعیلی کیا و فتحی نیا (1404) استفاده شده است؛ به این صورت که بر اساس چکلیست پژوهش یادشده، گزارشهای هیئتمدیره بهدقت مورد تحلیل محتوا قرار گرفتهاند و در صورت وجود هر شاخص برای آن، امتیاز یک و در غیر این صورت، امتیاز صفر در نظر گرفته میشود. الگوی وزنی استفادهشده در این پژوهش به شرح رابطۀ (2) است:
رابطۀ (2)
ESG
نمایانگر نمرۀ میزان افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی؛ E نمایانگر نمرۀ بُعد زیستمحیطی، S نمایانگر نمرۀ بُعد اجتماعی و G نمایانگر نمرۀ بُعد حاکمیتی است. شاخصهای مربوط به ابعاد افشا زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی به شرح نگارۀ (1) است:
نگارۀ (1): شاخصهای ابعاد زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی
Table 1: Indicators of environmental, social and governance dimensions
|
بُعد زیستمحیطی |
بُعد اجتماعی |
بُعد حاکمیتی |
|
آلایندگی و آلودگی، ضایعات انرژی، بهرهوری، آب تنوع زیستمحیطی تغییر آبوهوا ارزیابی ریسک محیطی مسائل خدمات و زنجیرۀ تأمین آموزش محیطی سیستم مدیریت محیطی شفافسازی محیطی |
سلامت و امنیت و بهرهوری حقوق نیروی کار ادراک اجتماعی ذینفعان سلامت تولید عدم تبعیض و شمول اجتماعی مسائل اجتماعی مشتریان و زنجیرۀ تأمین رعایت اصول حقوق بشر توسعۀ اجتماعی و بشردوستی سرمایهگذاری مسئولیت اجتماعی حفظ نام تجاری و رفتار ضد رقابت یادگیری و آموزش اجتماعی شفافسازی اجتماعی |
رعایت حقوق سهامداران کمیتهها مدیریت ریسک جبران عملکرد اخلاق و اصول رفتاری شفافسازی راهبری انطباق با قوانین ترکیب هیئتمدیره مدیریت ریسک سرمایهگذاری
|
متغیرهای کنترلی
بر اساس پژوهش هو و همکاران (Hu et al., 2023) از متغیرهای کنترلی به شرح زیر استفاده شده است:
اندازۀ شرکت (Size): لگاریتم طبیعی ارزش دفتری کل داراییها
سودآوری (Roa): نسبت سود خالص به ارزش دفتری کل داراییها
اهرم مالی (LEV): برابر است با نسبت کل بدهیها به کل داراییها
سن شرکت (Age): تفاوت سال ورد به بورس شرکت با سال تحت بررسی
استقلال اعضای هیئتمدیره (BInd): نسبت اعضای غیرموظف هیئتمدیره به کل اعضای هیئتمدیره
برای آزمون فرضیۀ پژوهش، با واردکردن متغیرهای مستقل و کنترلی به رابطۀ (1)، رابطۀ رگرسیونی به شرح رابطۀ (3) بسط داده شده است. برای تأیید آزمون فرضیۀ پژوهش، انتظار میرود ضریب β3 مثبت و معنادار باشد.
رابطۀ (3)
Invi,t=β0 + β1CFi,t + β2ESGi,t + β3CFi,t*ESGi,t + β4Sizei,t + β5Roai,t + β6Levi,t+ β7Agei,t+ β8Bindi,t+ ɛi,t
یافتههای پژوهش
نگارۀ (2) آمار توصیفی متغیرهای پژوهش نشان میدهد.
نگارۀ (2): آمار توصیفی
Table 2: Descriptive statistics
|
نام متغیر |
نماد |
میانگین |
میانه |
حداکثر |
حداقل |
انحراف معیار |
چولگی |
کشیدگی |
|
سرمایهگذاری |
Inv |
237/0 |
214/0 |
683/0 |
006/0 |
209/0 |
263/0 |
520/4 |
|
جریان نقد عملیاتی |
Cfo |
189/0 |
107/0 |
738/0 |
604/0- |
367/1 |
147/13 |
509/19 |
|
افشای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی |
ESG |
440/4 |
274/4 |
306/10 |
663/0 |
809/1 |
441/0 |
738/2 |
|
استقلال هیئتمدیره |
Ind |
659/0 |
600/0 |
000/1 |
200/0 |
186/0 |
175/0- |
880/2 |
|
اندازۀ شرکت |
Sizs |
044/15 |
740/14 |
235/22 |
352/10 |
811/1 |
658/0 |
612/3 |
|
سودآوری |
Roa |
161/0 |
128/0 |
764/0 |
623/0- |
167/0 |
375/0 |
913/3 |
|
اهرم مالی |
Lev |
540/0 |
537/0 |
077/2 |
017/0 |
232/0 |
735/0 |
333/6 |
|
سن شرکت |
Age |
828/2 |
890/2 |
891/3 |
000/0 |
502/0 |
640/1- |
640/8 |
با نگاهی به جدول توصیفی متغیرهای پژوهش، میتوان دریافت میانگین و میانۀ متغیرهای موجود فاصلة عمدهای با هم ندارند. در رابطه با میـزان گزارشـگری زیستمحیطی، اجتمـاعی و حاکمیتی به عنوان متغیر میانگین، میانگین 440/4 است که نشان میدهد شرکتهای تحت بررسی به طور متوسـط 440/4 معیـار از شاخصهای گزارشگری زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی را داشتهاند. در رابطه با استقلال هیئتمدیره، میانگین 659/0 به دست آمده است که نشان میدهد در شرکتهای تحت بررسی، به طـور متوسـط 65 درصد از اعضای هیئتمدیره غیرموظف بودهاند. میانگین اهرم مالی برابر 540/0 است که نشان میدهد در شرکتهای نمونه، به طور میانگین، حدود 54 درصد از دارایی شرکتهای نمونه از محل بدهی و از محل استقراض تأمین شده است.
آمار استنباطی
برای آزمون فرضیهها، از دادههای ترکیبی استفاده شـده اسـت. بـر اسـاس نتـایج آزمـون F لیمـر و هاسـمن، الگوی رگرسیونی با استفاده از روش تابلویی با اثرهای ثابت تخمین زده شده است. نتایج آزمون LR با استفاده از نـرمافـزار ایویـوز نسخة 12، برای بررسی همسانی واریانس، بیانگر وجود ناهمسانی واریانس در الگو است. نتایج آزمون دوربین واتسون نشاندهندة عدم وجـود خـودهمبسـتگی اسـت. بـرای کـاهش تـأثیر ناهمسـانی واریـانس، از روش حداقل مربعات تعمیمیافته استفاده شد. نتایج آزمون عامل تورم واریانس (VIF) برای بررسی همخطی نشان داد مقدار VIF برای همۀ متغیرهای پژوهش کمتر از 10 است که عدم وجود همخطیبودن متغیرهای توضیحی را تأیید میکند.
نتایج آزمون فرضیۀ پژوهش
در فرضیة پژوهش، تأثیر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی بررسی شـده اسـت. بـرای آزمـون فرضـیۀ پژوهش، از رابطۀ (3) استفاده شده که نتایج تخمین آن به شرح نگارۀ (3) است.
نگارۀ (3): نتایج حاصل از آزمون فرضیۀ پژوهش
Table (3): The results of the research hypotheses test
|
Invi,t=β0 + β1CFi,t + β2ESGi,t + β3CFi,t*ESGi,t + β4Sizei,t + β5Roai,t + β6Levi,t+ β7Agei,t+ β8Bindi,t+ ɛi,t |
|||||
|
نام متغیر |
ضریب |
خطای استاندارد |
آمارۀ t |
سطح معناداری |
VIF |
|
عرض از مبدأ |
1183/0- |
0526/0 |
2471/2- |
0442/0 |
- |
|
CF |
0014/0 |
0004/0 |
2772/3 |
0066/0 |
66/2 |
|
ESG |
0082/0 |
0034/0 |
359/2 |
0361/0 |
20/1 |
|
CF*ESG |
0003/0 |
0001/0 |
5918/3 |
0037/0 |
48/2 |
|
Size |
0328/0 |
0041/0 |
8352/7 |
0000/0 |
26/1 |
|
Roa |
5485/0 |
0315/0 |
4094/14 |
0000/0 |
84/1 |
|
Lev |
0167/0 |
0135/0 |
239/1 |
2390/0 |
82/1 |
|
Age |
0786/0- |
0164/0 |
7796/4- |
0004/0 |
03/1 |
|
Bind |
0345/0 |
0137/0 |
5087/2 |
0275/0 |
11/1 |
|
آمارۀ F فیشر |
احتمال آمارۀ F فیشر |
ضریب تعیین |
ضریب تعیین تعدیلشده |
||
|
(37/93) |
(0000/0) |
(6922/0) |
(6826/0) |
||
|
آمار LR |
احتمال آمارۀ LR |
مقدار آمارۀ دوربین واتسون |
|||
|
(72/995) |
(0000/0) |
(771/1) |
|||
طبق نگارۀ (3)، سطح معناداری آمارۀ F کمتر از سطح خطای 5 درصد و بیانگر معناداری کل رگرسیون است. ضریب تعیین تعدیلشده برابر 68/0 است که نشان میدهد تقریباً 68 درصد از متغیر وابسته توسط متغیرهای رگرسیون توضیح داده شده است. طبق فرضیۀ پژوهش، گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیر مثبت دارد. ضریب برآوردشدۀβ3 0003/0 و مثبت است و احتمال آمارۀ t برای این ضریب برابر 0037/0 و کمتر از خطای 5 درصد است که نشان میدهد در سطح اطمینان 95 درصد معنادار است. بنابراین، گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیر مثبت دارد؛ در نتیجه، فرضیۀ این پژوهش رد نمیشود.
بحث و نتیجهگیری
حساسیت جریان نقد سرمایهگذاری نشاندهندۀ میزان وابستگی شرکت به منابع مالی داخلی است. شرکتهایی با نقصهای بیشتر در بازار سرمایه حساسیت بیشتری به جریان نقد داخلی دارند. هرچه حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد بیشتر باشد، شرکت در تأمین مالی پروژههای سرمایهگذاری خود محدودتر است و توان دسترسی به منابع مالی خارجی را ندارد. از طرفی، افشای اطلاعات گزارشگری پایداری ممکن است موجب افزایش اعتماد سرمایهگذاران و کاهش هزینۀ سرمایۀ خارجی شود. با این حال، در کوتاهمدت، ممکن است هزینههای افشا و الزامات انطباق باعث افزایش اتکا به منابع داخلی شود؛ بنابراین، گزارشگری پایداری میتواند حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی را افزایش دهد، زیرا مدیران برای حفظ تعهدات پایداری، تمایل بیشتری به استفاده از منابع نقدی داخلی دارند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر گزارشگری پایداری بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی است.
نتایج پژوهش نشان داد گزارشگری پایداری (فعالیت زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی) بر حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد داخلی تأثیر مثبت دارد. گزارشگری پایداری موجب افزایش شفافیت، پاسخگویی و اعتبار شرکت در برابر ذینفعان میشود؛ در نتیجه، مدیران در تصمیمگیریهای سرمایهگذاری، به منابع واقعی داخلی شرکت و فرصتهای واقعی رشد توجه بیشتری نشان میدهند. به بیان دیگر، ارتباط قویتر میان جریان نقدی و سرمایهگذاری ممکن است نشانگر تصمیمگیری مبتنی بر عملکرد واقعی شرکت و نه بر اساس منابع تأمین مالی خارجی باشد. از سوی دیگر، ممکن است گزارشگری پایداری موجب افزایش هزینههای افشا، الزامات انطباق و شفافیت بیشتر شود که در کوتاهمدت، دسترسی شرکت به منابع مالی خارجی را کاهش میدهد؛ در نتیجه، شرکتها بیشتر به جریان نقدی داخلی متکی میشوند و حساسیت سرمایهگذاری نسبت به جریان نقد افزایش مییابد. این یافتهها با پژوهش هو و همکاران (Hu et al., 2023) همخوانی دارد.
بر اساس یافتههای این پژوهش، به مدیران شرکت پیشنهاد میشود از آنجا که گزارشگری پایداری ممکن است هزینهبر باشد، توصیه میشود مدیران میان میزان افشا و توان نقدینگی شرکت توازن برقرار کنند تا اجرای الزامات پایداری موجب محدودیت مالی نشود. به مراجع قانونگذار پیشنهاد میشود با راهاندازی ابزارهایی مانند اوراق قرضۀ سبز یا صندوقهای سرمایهگذاری مسئولانۀ اجتماعی، دسترسی شرکتها به منابع مالی خارجی را افزایش و وابستگی آنها به جریان نقد داخلی را کاهش دهند. همچنین، نهادهای ناظر (مانند سازمان بورس یا بانک مرکزی) باید چارچوبی متناسب با شرایط اقتصادی کشور طراحی کنند تا هزینههای افشا کاهش یابد و شرکتها بتوانند بدون آسیب به نقدینگی داخلی، گزارشدهی پایداری را اجرا کنند. همچنین، به پژوهشگران آتی پیشنهاد میشود اثر عواملی مانند اندازۀ شرکت، مالکیت نهادی، کیفیت حاکمیت شرکتی یا قدرت مدیرعامل بر رابطۀ بین گزارشگری پایداری و حساسیت سرمایهگذاری را بررسی کنند.
)